Medicatietrouw bij ouderen kan worden verbeterd door drempels weg te nemen zoals vergeetachtigheid, complexe medicatieschema’s en gebrek aan overzicht. Praktische hulpmiddelen zoals herinneringen, gestructureerde medicatieschema’s en slimme technologie kunnen hierbij een groot verschil maken. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over medicatiebeheer thuis, van oorzaken tot oplossingen voor zorgteams.
Waardoor nemen ouderen hun medicatie niet altijd correct in?
Er kunnen verschillende redenen zijn waardoor ouderen hun medicatie niet altijd correct innemen. Denk aan vergeetachtigheid, complexe schema’s met meerdere medicijnen op verschillende tijdstippen, bijwerkingen die de motivatie kunnen ondermijnen en onvoldoende begrip van het belang van elke medicatie. Cognitieve achteruitgang, verminderd zicht en beperkte mobiliteit kunnen daarbij ook een rol spelen.
Sommige ouderen gebruiken meerdere geneesmiddelen tegelijk, wat ook wel polyfarmacie wordt genoemd. Hoe meer medicijnen iemand gebruikt, hoe groter de kans op verwarring over welk middel wanneer ingenomen moet worden. Daar komt bij dat sommige mensen bewust medicatie overslaan omdat ze last hebben van bijwerkingen of omdat ze denken dat ze het medicijn niet nodig hebben als ze zich goed voelen. Eenzaamheid en een gebrek aan dagstructuur kunnen het risico op het vergeten van medicatie verder vergroten.
Welke gevolgen kan verminderde therapietrouw hebben voor de gezondheid?
Verminderde therapietrouw bij ouderen kan leiden tot verslechtering van chronische aandoeningen, onnodige ziekenhuisopnames en in ernstige gevallen tot risico’s voor de gezondheid. Wanneer iemand met hartfalen, diabetes of hoge bloeddruk structureel medicatie overslaat, kan de behandeling haar werking verliezen en kan het gezondheidsrisico toenemen.
De gevolgen zijn niet alleen medisch. Een opname in het ziekenhuis als gevolg van een vermijdbare situatie rondom medicatiegebruik kan ook een grote emotionele en praktische last met zich meebrengen, voor de cliënt én voor mantelzorgers. Zorgorganisaties zien daarbij dat hersteltrajecten langer kunnen duren en meer capaciteit kunnen vragen wanneer therapietrouw structureel ontbreekt. Vroegtijdig ingrijpen door betere medicatieondersteuning thuis kan veel van deze situaties helpen voorkomen.
Hoe kan technologie helpen bij therapietrouw thuis?
Technologie kan bijdragen aan therapietrouw thuis door herinneringen te automatiseren, medicatie op het juiste moment beschikbaar te stellen en zorgverleners te informeren wanneer een uitgiftemoment niet heeft plaatsgevonden. Dit kan de cognitieve last bij de cliënt verminderen en zorgteams tijdig inzicht bieden zonder dat zij fysiek aanwezig hoeven te zijn.
Slimme oplossingen voor medicatiebeheer thuis variëren van eenvoudige apps met herinneringen tot geavanceerde medicijndispensers die grotendeels automatisch werken. Voor ouderen met cognitieve beperkingen of een complexe medicatielijst kan een medicijndispenser bijzonder geschikt zijn, omdat deze minder afhankelijk is van de eigen herinnering of het begrip van de gebruiker. Dergelijke technologie kan functioneren als een ondersteunende schakel tussen verpakkingsapotheek, zorgteam en cliënt.
Wat is het verschil tussen een medicijndispenser en een weekdoos?
Een weekdoos is een passief hulpmiddel waarbij medicatie vooraf per dag of dagdeel wordt ingedeeld in vakjes. Een medicijndispenser is een actief, vaak elektronisch apparaat dat op een geprogrammeerd tijdstip de juiste medicatie automatisch aanbiedt, een signaal geeft en registreert of het medicatiezakje is uitgegeven of uitgenomen.
Het verschil in praktisch gebruik is groot. Een weekdoos vereist nog altijd dat de cliënt zelf onthoudt wanneer hij of zij een vakje moet openen. Een slimme medicijnautomaat, ook wel een medicijndispenser genoemd, kan die stap ondersteunen: de cliënt hoeft alleen op een knop te drukken wanneer het signaal klinkt. Dat maakt een medicijndispenser mogelijk geschikt voor ouderen die door vergeetachtigheid of cognitieve achteruitgang minder goed zelfstandig kunnen omgaan met een traditionele weekdoos. Bovendien biedt een medicijndispenser registratie van uitgifte en uitname en terugkoppeling naar het zorgteam, iets wat een weekdoos niet kan.
Wanneer is professionele ondersteuning bij medicatiebeheer wenselijk?
Professionele ondersteuning bij medicatiebeheer kan wenselijk zijn wanneer een cliënt regelmatig medicatie vergeet, meerdere chronische aandoeningen heeft met complexe schema’s, tekenen vertoont van cognitieve achteruitgang of wanneer de mantelzorger de verantwoordelijkheid niet langer veilig kan dragen.
Signalen die kunnen wijzen op de behoefte aan professionele begeleiding zijn onder meer: medicijnen die ongebruikt blijven liggen, verwarring over welk medicijn voor welke klacht is, herhaalde vragen over de medicatie of een verslechterende gezondheid zonder duidelijke medische oorzaak. Thuiszorgorganisaties kunnen in deze gevallen structurele medicatieondersteuning bieden, eventueel ondersteund door technologie die toezicht op afstand mogelijk maakt. Twijfel je of een cliënt of naaste professionele begeleiding nodig heeft? Neem dan contact op voor advies op maat.
Hoe kunnen zorgteams de uitgifte en uitname van medicatie op afstand volgen?
Zorgteams kunnen via digitale portalen op afstand informatie bekijken over de status van de medicijndispenser, zoals of medicatie is uitgegeven en of een medicatiezakje is uitgenomen. Automatische meldingen kunnen zorgverleners in staat stellen tijdig te reageren wanneer een uitgiftemoment niet heeft plaatsgevonden, zonder elke cliënt fysiek te bezoeken.
Dit type opvolging kan een waardevol onderdeel zijn van modern thuiszorgmedicatiebeheer. In plaats van reactief handelen na een incident, kunnen zorgteams proactief reageren wanneer een zakje niet is gepakt of een knop niet is ingedrukt. Dat kan bijdragen aan therapietrouw en tegelijkertijd de werkdruk helpen verdelen, omdat zorgverleners hun aandacht kunnen richten op de cliënten die op dat moment daadwerkelijk ondersteuning nodig hebben. Gefilterd overzicht per zorgteam kan schaalbaar werken ondersteunen, ook bij grotere cliëntenpopulaties.
Hoe Thelma® kan bijdragen aan therapietrouw bij ouderen
Thelma® is de medicijndispenser van TSC Connected Care, ontwikkeld voor thuiszorgorganisaties die therapietrouw willen ondersteunen zonder de werkdruk te verhogen. De medicijndispenser biedt automatisch het juiste medicatiezakje aan op het geplande tijdstip, begeleidt de cliënt met licht- en geluidssignalen en registreert of er op de knop is gedrukt en of het medicatiezakje is uitgenomen.
- Automatische medicatie-uitgifte: Met één druk op de knop ontvangt de cliënt het correcte zakje, wat de kans op vergissingen kan verkleinen.
- Inzicht op afstand via het Thelma Portaal: Via het Thelma Portaal kunnen zorgverleners de status van de medicijndispenser volgen voor alle cliënten in één overzicht, gefilterd per team. Zo is zichtbaar of medicatie is uitgegeven en of een zakje is uitgenomen.
- Automatische meldingen bij gemiste uitgifte: Het systeem kan direct een melding genereren richting het zorgteam of de mantelzorger wanneer niet op de knop wordt gedrukt of een zakje niet wordt gepakt.
- Koppeling met de verpakkingsapotheek: Via TSC MediSync wordt medicatieroldata betrouwbaar en gecontroleerd ingeladen in het systeem, op basis van een koppeling met de verpakkingsapotheek.
- Ondersteuning van zelfstandigheid voor de cliënt: De medicijndispenser is bedoeld om ouderen te ondersteunen bij het langer thuis wonen, met mogelijk minder afhankelijkheid van dagelijkse zorgbezoeken.
Wil je weten hoe Thelma® past binnen jouw zorgorganisatie? Bekijk alle mogelijkheden op de Thelma productpagina of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.
